ΆΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΩΝ ΣΧΟΙΝΟΠΟΙΩΝ – S. NICOLO DEI CORDARI

Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου των σχοινοποιών είναι γνωστή επειδή σε αυτήν τάφηκε ο Ιορδάνης, κόμης των Συρακουσών, γιος του Ρογήρου. Κατασκευάστηκε πιθανότατα κατά τη διάρκεια της νορμανδικής κατάκτησης (9ος αιώνας), σε μία περίοδο που χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη της κοινωνικής ζωής, της κουλτούρας της οικονομίας και της τέχνης. Σε αυτά τα χρόνια ανοίγονται πολλά κατασκευαστικά εργαστήρια για την διαμόρφωση των εκκλησιαστικών κτιρίων που ήδη προυπήρχαν και άλλων που χτίζονταν εξ αρχής.
Ξεκινώντας από το 1577, η εκκλησία του Αγίου Νικολάου, παραχωρείται στους σχοινοποιούς , περιέρχεται επομένως υπο την προστασία της συντεχνίας τους, γίνεται η ΄΄σπηλιά των σχοινοποιών΄΄.
Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου, είναι ένα παράδειγμα καλά διατηρημένο της νορμανδικής αρχιτεκτονικής των Συρακουσών. Είναι χτισμένη σε μία απόκρημνη βραχώδη τοποθεσία, σε ένα σημείο ξεχωριστό, κοντά στην είσοδο του αρχαιολογικού πάρκου της Νεάπολης. Η μικρή εκκλησία είναι προσανατολισμένη από ανατολικά προς τα δυτικά και χαρακτηρίζεται από μία απλότητα στις διακοσμητικές γραμμές. Είναι μικρών διαστάσεων (16-8 μέτρα), είναι ορθογώνιας κάτοψης με ένα κλίτος το οποίο καταλήγει στην κεντρική ημισφαιρική αψίδα, η οποία φέρει τρία ωοειδή παράθυρα.
Στρωματογραφικά ο χώρος είναι ιδιαίτερης σημασίας, καθώς ξεκινά από την ελληνική προχριστιανική περίοδο. Η εκκλησία είναι χτισμένη πάνω σ’ ένα υπόγειο μνημείο, γνωστό ως ΄΄ ρωμαική πισίνα΄΄, στη πραγματικότητα μία δεξαμενή νερού, συνδεδεμένη με ένα ελληνικό υδραγωγείο, από την οποία το νερό κατευθυνόταν στο γειτονικό αμφιθέατρο. Το νερό κατέληγε στην ορχήστρα του θεάτρου, για τον καθαρισμού αυτής, ενώ σύμφωνα με υποθέσεις άλλων, για την πραγματοποίηση εικονικών ναυμαχιών. Κατά την βυζαντινή περίοδο η δεξαμενή μετατρέπεται σε τρίκλιτη βασιλική. Γύρω στα τέλη του 17ου αιώνα, στα χρόνια της πανώλης, η εκκλησία χρησιμοποιείται ως ομαδικός τάφος.
Κατά τη δεκαετία του ΄90, πραγματοποιήθηκε η επισκευή της οροφής και του δαπέδου υπο την διεύθυνση της εφορείας της αρχαιολογικής υπηρεσίας των Συρακουσών. Κατά την διάρκεια των εργασιών, πραγματοποιήθηκε ανασκαφή στο δάπεδο της εκκλησίας και βγήκαν στο φως ταφές από το γειτονικό ΄΄λατομείο του παραδείσου΄΄. Ακόμη, βρέθηκαν τάφοι που χρονολογούνται στο 1ο – 2ο αιώνα μ.Χ. διαφόρων τυπολογιών, όπως απλοί λακοειδείς, καθώς και λύκηθοι από τερρακόττα που χρησιμοποιούνταν για το τυπικό της αποτέφρωσης.